Legenda Polskiej Jazdy w Choszcznie

1. Oflag nadal odkrywany 

Choszczno miało Oflag w którym przebywali nie tylko obrońcy Polski ale także żołnierze Francji. Wśród kilku tysięcy jeńców były osoby wybitne, które wniosły swój widoczny do dziś wkład w polską kulturę, naukę sport. Natomiast o Francuzach do tej pory nic nie wiadomo. W Oflagu byli także legendarni i także tragiczni żołnierze. Najbardziej znany jest mjr Sucharski. Często na ludzkich życiorysach można uczyć się historii. Każdy kto choć ciut poznał historię II Rzeczypospolitej słyszał o Legionach o „siódemce Beliny”, rozbrajaniu zaborców w 1918 r. o zajęciu Suwalszczyzny w 1920 r., o przekroczeniu przez polską kawalerię granicy Niemiec we wrześniu 1939 r.,o bitwie pod Kockiem. Słyszał o wielkim patriotyzmie młodzieży, która dla idei niepodległości porzucała studia, stanowiska, posady, której wychowane w Niepodległej dzieci ponosiły dla Świętej Sprawy ofiarę krwi. Tak się złożyło że o tym wszystkim można się. dowiedzieć studiując życiorysy chociażby tylko ten jeden gen. bryg Ludwika Kmicic- Skrzyńskiego, do dnia dzisiejszego nieodkrytego jeńca Oflagu II B Arnswalde. Czyż to nie piękniejsze nie bardziej krzepiące serca jak barwy jakiegoś tam zdegenerowanego mordami pułku SS, lub życiorys pastora nazisty lub uwagi o nas jakiegoś byłego gnojka z HJ? 

2. Beliniak z Oflagu II B

Jeden z najdzielniejszych żołnierzy Polski odrodzonej. Brał udział w trzech wojnach: dwóch światowych i polsko-bolszewickiej. W karierze wojskowej awansował od zwykłego szeregowca do generała brygady. Za osobiste męstwo wykazane w walce otrzymał obok Orderu Krzyża Virtuti Militari kl. V dziewięć Krzyży Walecznych, najwięcej w historii Wojska Polskiego. Aby nie było niepotrzebnych skojarzeń był abstynentem 

2.1. Dzieciństwo i lata nauki. 

Ludwik Kmicic – Skrzyński (ur. 26 sierpnia 1893 w Odessie, zm. 14 lutego 1972 w Manchester Anglia) Był synem Stanisława i Józefy z Arciszewskich. Uczył się w 7 – klasowym gimnazjum w Tyflisie (obecnie Tbilisi, w Gruzji) gdzie związał się z PPS. Po maturze w 1911 r. wyjechał do Francji, tam podjął studia chemiczne na politechnice w Leodium. W 1912 r związał się z ruchem strzeleckim i wstąpił do Związku Strzeleckiego. Po przeniesieniu na politechnikę w Nancy zorganizował pododdział Związku Strzeleckiego, którego został dowódcą. W 1914 roku przyjechał na wakacje do Krakowa i został przyjęty na kurs oficerski Związku Strzeleckiego. 

2.2. Legiony 

Patrol Beliny Prażmowskiego, na schodach dworku w Goszycach stoi pierwszy z lewej Ludwik Kmicic- Skrzyński obok sam Wł.Belina – Prażmowski. Pod nimi Stanisław Grzmot – Skotnicki.,obok niego Janusz Głuchowski dalej Zdzisław Jabłoński. Pierwszy z lewej Zygmunt Bończa- Karpacki. Leży Stefan Hanka – Kulesza.

Patrol Beliny Prażmowskiego, na schodach dworku w Goszycach stoi pierwszy z lewej Ludwik Kmicic- Skrzyński obok sam Wł.Belina – Prażmowski. Pod nimi Stanisław Grzmot – Skotnicki.,obok niego Janusz Głuchowski dalej Zdzisław Jabłoński. Pierwszy z lewej Zygmunt Bończa- Karpacki. Leży Stefan Hanka – Kulesza.

W nocy z 2 na 3 sierpnia 1914 przekroczył w patrolu „siódemki” Władysława Prażmowskiego „Beliny” granicę zaboru austriackiego z zaborem rosyjskim w Kocmyrzowie. Tym samym patrol ten wyprzedził o cztery dni słynną Pierwszą Kadrową Po rozpoznaniu sił rosyjskich w okolicy Jędrzejowa patrol wrócił do Krakowa. Ponowny wymarsz nastąpił historycznego dnia 6 sierpnia wraz z 1 kompanią kadrową kpt. Tadeusza Kasprzyckiego do Miechowa. W Legionach przybrał sobie przydomek „Kmicic” który na trwale połączył się z jego nazwiskiem. Pierwsze awanse w Legionach rozdano 9 października 1914 roku. ale nie wiadomo kiedy w początkowym okresie kariery „Kmicic” był awansowany.* Oddział Beliny rozrastał się i stał się 1 Pułkiem Ułanów Legionowych. Skrzyński pełnił w nim obowiązki dowódcy plutonu (1914 – 1915 następnie został dowódcą 7 kompanii w 5 Pułku Piechoty Legionów (maj 1915- luty 1916). Następnie ponownie znalazł się w 1 Pułku Ułanów Beliny-Prażmowskiego. Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 roku został wraz z innymi oficerami pułku internowany w obozie w Beniaminowie, gdzie przebywał do września 1918 roku. Wyszedł z Beniaminowa jako ostatni.

2.3. W obronie niepodległości

Zgłosił się do Wojska Polskiego i został dowódcą szwadronu, a potem zastępcą dowódcy 1 Pułku Szwoleżerów w Chełmie, który od października 1918 r. także współorganizował. 1 listopada 1918 r. brał udział w rozbrajaniu Austriaków w Chełmie. Był wówczas adiutantem wojskowego dowódcy powiatu chełmskiego mjr Orlicz – Dreszera. Wg biografów porucznikiem został dopiero 15 listopada 1918 roku, tego samego dnia nie przerywając czynności w organizacji pododdziałów pułku szwoleżerów został dowódcą wojskowym powiatu włodawskiego. Wraz z swoim pułkiem uczestniczył w zajęciu Wilna. W czerwcu 1919 r został majorem. W lipcu 1919 r. w walkach na przedpolach Wilna został ciężko ranny. Wiosną podczas ofensywy wiosennej na Ukrainę przez miesiąc był szefem sztabu 7 Brygady Kawalerii. Potem wrócił do 1p.szwol.W lipcu 1920 roku został dowódcą 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich, z którym brał udział w bitwie warszawskiej. Następnie bił się na Suwalszczyźnie, 31 sierpnia zajął Sejny. Tak to wydarzenie odnotował w spisanym wspomnieniu. „Po czym wróciłem do swego oddziału, z którym pomaszerowałem do Sejn. […] W dużej jeszcze odległości od miasta ludność miejscowa wychodziła naprzeciw mego oddziału, ofiarowując nam chleb, sól i kwiaty. Gdy weszliśmy do Sejn, zastałem tam tylko oficera litewskiego i kilku żołnierzy, którzy zostali (za moją zgodą) dla ochrony mienia litewskiego jeszcze niewyewakuowanego. Objęliśmy w posiadanie miasto bez uciekania się do użycia broni i bez żadnych nieporozumień”… Brał udział w „Operacji Niemeńskiej” i w kończącej wojnę polsko-bolszewicką ofensywie na Krzywicze 

2.4. Służba w II Rzeczypospolitej 

Z marsz. J. Piłsudskim po 10–ciu latach .Pierwszy z lewej ppłk. Ludwik Kmicic – Skrzyński. płk Stanisław Grzmot - Skotnicki, płk Władysław Belina Prażmowski. płk Janusz Głuchowski.

Z marsz. J. Piłsudskim po 10–ciu latach. Pierwszy z lewej ppłk. Ludwik Kmicic – Skrzyński. płk Stanisław Grzmot – Skotnicki, płk Władysław Belina Prażmowski. płk Janusz Głuchowski.

Po wojnie został zastępcą dowódcy 1 Pułku Szwoleżerów w Warszawie, potem skończył kurs dokształcający w Centralnej Szkole Kawalerii w Grudziądzu. Od października 1921 do października 1924 roku dowodził 11 Pułkiem Ułanów Legionowych im. Marszałka Śmigłego Rydza w Ciechanowie. Podczas okresu ciechanowskiego odznaczył się jako bardzo dobry gospodarz należycie dbający o sprawy żołnierskie. Podczas dowodzenia tym pułkiem 11 lipca 1923 r. został podpułkownikiem. Był także wizytowany przez marsz. J. Piłsudskiego Następnie od listopada 1924 roku do października 1925 roku odbył kurs w Wyższej Szkole Wojennej, po jego ukończeniu pełnił kolejno funkcję: szefa sztabu 2 Dywizji Kawalerii, szefa wydziału w Departamencie Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych. 27 czerwcu 1927 roku został oficerem – instruktorem Korpusu Ochrony Pogranicza. 1 stycznia 1928 roku został mianowany pułkownikiem, a rok później 2 marca 1929 r. został dowódcą Białostockiej Brygady Kawalerii (w 1938 roku zmieniono jej nazwę na Podlaska Brygada Kawalerii) funkcję tę pełnił do 1939 roku. W międzyczasie w latach 1931- 1932 ukończył centrum Wyższych Studiów Wojskowych. 19 marca 1938 r. został generałem brygady. 

2.5. Wojna Obronna Polski 1939 r.

Wraz z Podlaską Brygadą Kawalerii wziął udział w Wojnie Obronnej, początkowo w składzie Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”. 2 września wydał rozkaz rozpoznania nieprzyjaciela i wzięcia jeńca poza granicami państwa, wyznaczone l i 3 szwadrony 10 pułku ułanów ok. godz. 15.00 przekroczyły granicę. W walce z oddziałami Grenzschutzu i Landhwery zdobyli m. Brzózki Małe, biorąc jeńców zadanie wykonały. 4 września na rozkaz d-cy SGO Narew dokonał wypadu na teren Prus Wschodnich, Po przekroczeniu granicy Brygada osiągnęła wieś Sokoły Górskie i las na północny wschód od Brzózek Wielkich, gdzie zdobyto ciężki sprzęt i jeńców. Natarcie Brygady do wieczora nie osiągnęło nakazanych celów z powodu zdecydowanej przewagi ogniowej nieprzyjaciela. Jedynie 18 kompania kolarzy, wsparta szwadronem samochodów pancernych niszcząc Dłutowo, osiągnęła Jeże. Wobec zaistniałej sytuacji gen. Kmicic-Skrzyński rozkazał oddziałom oderwać się od nieprzyjaciela.

Następnie prowadził ciężkie walki w obronie linii rz. Narew. 5/6 września przeszedł przez Narew w okolicy Łomży. W dniu 8 września broni sie w rejonie Ostrowi Mazowieckiej. 9 września głównymi siłami Brygady zaatakował Brok. Wskutek splotu nieporozumień nie zdobył miasta i mostu który został zniszczony Wśród częstych walk i utarczek 11 września Brygada wycofała się w rejon Zambrowa. Została zaatakowana z dwóch stron przez niemieckie oddziały pancerne. Atak wytrzymała i zmniejszona do dwóch pułków ruszyła na północny wschód przebijając się do Białowieży. 18 września jej część wraz z Suwalską BK utworzyły Dywizję Kawalerii „Zaza”. Dowództwo nowej dywizji objął gen. Podhorski. 19 września w Drohiczynie Poleskim gen.Skrzyński z resztą Podlaskiej Brygady Kawalerii w składzie ok. 1200 szabel podporządkował się gen. Kleebergowi d-cy SGO Polesie. 29 września z 60 DP Kobryń płk Adama Eplera walczył z oddziałami Armii Czerwonej pod Puchową Górą k/Jabłonia i w rejonie Milanowa. Wziął udział w ostatniej bitwie tej wojny pod Kockiem.

2.6.Niewola i emigracja

W dniu 6 października 1939 roku dostał się do niewoli. Przebywał początkowo w Oflagu VII A Murnau, w dniu 24 stycznia 1942 r. z Troppau przybył do Oflagu II B w Choszcznie i zamieszkał w Bloku IV. W maju razem z innymi jeńcami oflagu został przeniesiony do Oflagu II D Gross-Born. W oflagu tym nie udzielał się publicznie. Nie zgodził się przyjąć funkcji najstarszego obozu. Pozostał nim płk dypl. (pośm. gen. bryg.) Witold Dierżykraj – Morawski. Oficjalnie generał Skrzyński wystąpił publicznie tylko kilka razy. W 1944 r. brał udział w uroczystościach otwarcia w Gross Born Jenieckich Igrzysk Olimpijskich, przyjął defiladę sportowców, nagradzał zwycięzców. Innym razem na początku września ostro protestował u niemieckiego komendanta obozu gen. Stengel przeciw aresztowaniu i wydaniu władzom cywilnym (Gestapo) płk.W. Morawskiego. W Gross Born, L. Kmicic –Skrzyński przebywał do ewakuacji obozu, nie pozostał w nim z grupą ppłk Mossora lecz ewakuował się na zachód. Po uwolnieniu wyjechał do Włoch i wstąpił do 2 Korpusu Polskiego. Po demobilizacji osiedlił się w Wielkiej Brytanii. Zamieszkał w Manchesterze. Pracował w fabryce jako robotnik. Działał w organizacjach kombatanckich. Publikował artykuły o tematyce wojskowej, opisał również swoje dowodzenie 11 pułkiem ułanów.

Zmarł w dniu 14 lutego 1972 roku w Manchesterze i został pochowany na cmentarzu South End w polskiej kwaterze Jego grób nosi nr L.568. Żonaty był z Janiną Wąsowiczówną z która miał dwoje dzieci. „Na nagrobnej tablicy w South End znajduje się napis: Generał Ludwik Kmicic Skrzyński żołnierz Piłsudskiego, ułan „siódemki” Beliny, dowódca 16 i 11 Pułków Ułanów i Podlaskiej Brygady Kawalerii, ur. 28 VIII 1893, zm. 14 II 1972. Życie poświęcił Ojczyźnie, serce kawalerii polskiej.

Tablica poświęcona została jednocześnie pamięci dwóch synów generała żołnierzy Armii Krajowej: Andrzeja i Władysława, którzy polegli w powstaniu warszawskim. Ich grób na Powązkach jest drugą, lecz symboliczną mogiłą generała (Pow. Wojskowe mogiła 25A-18-23). Z polskich odznaczeń oprócz wymienionych, posiadał jeszcze Order Polonia Restituta kl. IV, Krzyż Niepodległości i Złoty Krzyż Zasługi W 1995 powstała 12 Złocieniecka Brygada Kawalerii Pancernej której nadano imię gen. Ludwika Kmicic-Skrzyńskiego, niestety Brygada ta została rozformowana w 2001 r.

Gen. Ludwik Kmicic –Skrzyński odbiera defiladę sportowców w Oflagu II D Gross Born w 1914 r.

Gen. Ludwik Kmicic –Skrzyński odbiera defiladę sportowców w Oflagu II D Gross Born w 1914 r.

Andrzej Szutowicz

Literatura:

  • http://www.gnatowski.net/wwwmoja/84.jpg
  • http://www.wpk.p.lodz.pl/~bolas/main/uzbrojenie/armp/kawaleria.htm
  • http://www.astro-czemierniki.pl/viewpage.php?page_id=173 http://www.lomza.friko.pl/obiekty_1/pierwsze.htm
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Ludwik_Kmicic-Skrzy%C5%84ski
  • http://www.komendant.cal.pl/content/view/399/67/ (Zdjęcie z 1924 roku pochodzi ze zbiorów rodzinnych Zofii Zawiszy-Kernowej).
  • http://www.tc.ciechanow.pl/modules.php?name=News&file=article&sid=5067
  • Piotr Stawecki „Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939 Wyd.Bellona Warszawa 1994 s.307.
  • Henryk Paweł Kosk Generalicja polska. Wyd. Pruszków 2001.t II.s.168

Zdjęcia

  • 1. Ludwik Kmicic – Skrzyński na koniu w pełnym ekwipunku. Źródło: http://www.gnatowski.net/wwwmoja/84.jpg.
  • 2. Patrol Beliny Prażmowskiego, na schodach dworku w Goszycach stoi pierwszy z lewej Ludwik Kmicic- Skrzyński obok sam Wł.Belina – Prażmowski. Pod nimi Stanisław Grzmot – Skotnicki.,obok niego Janusz Głuchowski dalej Zdzisław Jabłoński. Pierwszy z lewej Zygmunt Bończa- Karpacki. Leży Stefan Hanka – Kulesza. Źródło: www.komendant.cal.pl.
  • 3. Z marsz. J. Piłsudskim po 10 – ciu latach. Pierwszy z lewej ppłk. Ludwik Kmicic – Skrzyński. płk Stanisław Grzmot- Skotnicki, płk Władysław Belina Prażmowski. płk Janusz Głuchowski. Źródło: http://www.komendant.cal.pl/content/view/399/67/ (Zdjęcie z 1924 roku pochodzi ze zbiorów rodzinnych Zofii Zawiszy-Kernowej).
  • 4. gen.Ludwik Kmicic –Skrzyński odbiera defiladę sportowców w Oflagu II D Gross Born w 1914 r. Źródło: www.choszczno biz

*Wg Piotra Staweckiego jego awanse przedstawiały się następująco: 1916 – chorąży,1917- ppor.,1918 – por.,1919 – rtm., 1920 – mjr,1923 – ppłk, 1928 – płk,1938 – gen.bryg.