Rewers wersji z maja 1923 roku - obowiązywała do 31.12.1922 r.

Choszczeńskie pieniądze

Już od początku I Wojny Światowej w całych Niemczech wystąpił dokuczliwy brak drobnego pieniądza. Zmusiło to kasy miejskie do emitowania pieniędzy zastępczych. Występowały one w różnych formach, zarówno jako pieniądze metalowe jak i papierowe. Zdarzały się, choć rzadko, również pieniądze ceramiczne.

Jednak najbardziej popularnym stał się pieniądz papierowy, nazywany w literaturze fachowej notgeldem. Miał on istotną przewagę nad innymi rodzajami pieniądza. Jego produkcja była stosunkowo tania. Rząd pruski, mimo, że nie udzielił formalnej zgody na taki proceder, nie ingerował, wprost przeciwnie, działania te następowały przy jego cichej aprobacie. Taki stan rzeczy spowodował, że coraz więcej miast wykorzystało tą możliwość poprawy swojego budżetu. W miarę upływu lat, obok kas miejskich, emisją swoich własnych środków płatniczych zajęły się różne instytucje, zakłady przemysłowe, czy też osoby prywatne.

Sytuacja ekonomiczna Niemiec po klęsce w I Wojnie Światowej doprowadziła do jeszcze większego pogłębienia się tego procesu. Miasta próbowały, drukując własne pieniądze, osłabić oddziaływanie, szalejącej w Niemczech na początku lat dwudziestych, hiperinflacji.

Emitenci, w miarę drukowania kolejnych, coraz większych nominałów, przestali dbać o szatę graficzną. Coraz częściej banknoty drukowano jednostronnie, na złej jakości papierze, bez powszechnych wcześniej zabezpieczeń w postaci znaków wodnych.

Choszczno (Arnswalde) też zapisało swoją kartę w historii papierowego pieniądza zastępczego. Pierwsze notgeldy o nominałach 25 i 50 fenigów pojawiły się w naszym mieście w maju 1917 roku, jeszcze w czasie trwania wojny.

Z drobnymi zmianami, zależnymi od rodzaju papieru, stempli, koloru napisów i tła, te dwa nominały obowiązywały do początku 1923 roku, kiedy to szalejąca hiperinflacja zmusiła władze miasta do emisji jednostronnych banknotów o nominałach 500.000 i 1 mln marek.

Już pół roku później, w październiku 1923 roku, pojawiły się banknoty 20 mln, 50 mln, a w listopadzie tego roku 100 mln marek. W ostatnim dniu października miasto wyemitowało banknoty o nominałach 5, 10, 20 mld marek, których ważność ustanowiono na 4 dni do 3.11.1923 r.

Choszczeńską ciekawostką, tego schyłkowego okresu funkcjonowania w Niemczech notgeldów, była emisja prywatnych pieniędzy, które o nominałach 5, 10, 20, mld oraz 500 mln i 1 mld, dwukrotnie dla swoich pracowników, w listopadzie i grudniu, z czterodniowym terminem ważności, wyemitowali właściciele cukrowni /Zuckerfabrik/.

Hołub Czesław, Skwara Marian, Papierowy pieniądz zastępczy na Pomorzu Szczecińskim 1914 – 1924, Stargard Szczeciński, 1988.
Mener Hans, Das Papiernotgeld von Meclenburg und Pommeren, 1985.
Notgeldy ze zbiorów autora

Awers wersji z maja 1923 roku - obowiązywała do 31.12.1922 r.

Awers wersji z maja 1923 roku – obowiązywała do 31.12.1922 r.

Rewers wersji z maja 1923 roku - obowiązywała do 31.12.1922 r.

Rewers wersji z maja 1923 roku – obowiązywała do 31.12.1922 r.

Wersja z sierpnia 1923 roku (bez awersu) - obowiązywała do 31.12.1923 r.

Wersja z sierpnia 1923 roku (bez awersu) – obowiązywała do 31.12.1923 r.

Sławomir Giziński