Ignacy August Boerner

Na Dzień Sapera – sylwetka sapera

Ignacy August Boerner urodził się 11 sierpnia 1875 r. w Zduńskiej Woli, pow. Sieradz. Pochodził z rodziny ewangelicko-augsburskiej, która swego czasu po nocy św. Bartłomieja opuściła Francję. Przodkowie jego przybyli do Polski z Saksonii razem z dworem Augusta III. Ojciec Edward Ignacy (1833 – 1910) był pastorem i uczestnikiem powstania styczniowego (cywilny naczelnik Zduńskiej Woli), położył duże zasługi dla rozwoju Zduńskiej Woli, m.in. założył Ochotniczą Straż Ogniową, której przez wiele lat był prezesem. Dla uczczenia jego pamięci wybudowano parafialny dom opieki dla sierot i starców. Duszą akcji była matka Ignacego a żona pastora – Maria Boerner z.d. Rauh, działaczka na rzecz sierot, starców i biedoty. Obecnie jest to Dom Pomocy Społecznej w Zduńskiej Woli. Po ukończeniu w 1895 r. Męskiego Gimnazjum Klasycznego w Kaliszu Ignacy Boerner rozpoczął studia na politechnice w Darmstadt. Na studiach związał się z ruchem socjalistycznym i w 1898 r. wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej, a konkretnie do jej ekspozytury, tj. Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich. Politechnikę ukończył z tytułem inżyniera w 1902 r. Przyjechał do Warszawy i przez rok pracował w warsztatach Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Rok później był szefem działu technicznego w Zakładach Ostrowieckich (zakłady hutnicze w Ostrowcu Świętokrzyskim). Tam jako tow. „Emil” stanął na czele miejscowego komitetu PPS, który został przekształcony w Ostrowiecki Komitet Robotniczy. Był głównym organizatorem wystąpień robotniczych, a po 27.12.1905 stanął na czele Komitetu Rewolucyjnego Republiki Ostrowieckiej. Stad często zwany był „czerwonym prezydentem” lub po prostu „prezydentem”. Po wkroczeniu w styczniu 1906 r. do miasta carskiego pułku kozaków udało mu się uniknąć aresztowania, przebywał kolejno w Krakowie, Frankfurcie n. Menem i Lwowie, gdzie w 1910 r. wstąpił do Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego. W dniu 06.08.1914 r. wymaszerował do Kongresówki w składzie 2 plutonu 1 Kompanii Kadrowej kpt. Tadeusza Kasprzyckiego. Następnie został komisarzem wojskowym Kielc, w 1915 r. brał udział w reaktywowaniu PPS-Frakcji Rewolucyjnej w Łodzi, kierował służbą wywiadowczą batalionu warszawskiego POW. Po powrocie do Legionów Pol został dowódcą saperów I Brygady a w 1917 dowódcą kompanii 5. pułku piechoty. W okresie kryzysu przysięgowego był internowany, przetrzymywano go w Beniaminowie. Po zwolnieniu działał w Polskiej Organizacji Wojskowej jako komendant jej Okręgu Radomskiego. W 1918 został szefem Oddziału Wywiadowczego w Komendzie Naczelnej I POW w Warszawie. Po odzyskaniu niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego został wyznaczony przez Piłsudskiego oficerem kontaktowym z niemiecką Centralną Radą Żołnierską i w dniach 11.11. – 19.11.1918 r. wynegocjował i przeprowadził ewakuację Niemców z Warszawy. Wyjechało wówczas 22 transportów z 27 000 żołnierzami armii niemieckiej. Z akcji tej uzyskano dziesiątki tysięcy broni, którą zgodnie z umową Niemcy pozostawili na granicy. W dniu 5 grudnia 1918 r. został komendantem Milicji Ludowej. Była to formacja policyjna (prekursorka Policji Państwowej), która powstała na bazie Milicji Ludowej PPS. Komendantem pozostał do 11.04.1919 r., był wówczas w stopniu kapitana. We wrześniu 1919 roku był już szefem sekcji defensywy oddziału II Dowództwa Frontu Litewsko-Białoruskiego. Uczestniczył m.in. w poufnych negocjacjach z przedstawicielem bolszewików Julianem Marchlewskim w Mikaszewiczach. Latem 1920 roku został szefem Oddziału II w Grupie Poleskiej (potem 5 armii) gen. Sikorskiego. Dnia 01.04.1920 otrzymał awans na majora. Od 1921 r. przewodniczył polsko-rosyjskiej podkomisji przy Mieszanej Komisji Granicznej. W 1922 r. należał do organizacji oficerskiej „Honor i Ojczyzna”, założonej w celu ograniczenia wpływów endecji w wojsku. Piastował kolejne stanowiska służbowe, był oficerem Oddziału II Sztabu Generalnego i w latach 1923 – 1924 attache wojskowym w Moskwie, następnie dowodził 6 pułkiem saperów. 01 listopada 1924 r. został słuchaczem Kursu Doskonalenia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Po jej ukończeniu jako oficer SG został 15.10.1925 r. przydzielony do Inspektoratu Armii Nr II w Warszawie na stanowisko 2. referenta. Kolejnym stanowiskiem, jakie objął, był dowódca 5 pułku saperów, którym dowodził do 1928 r. „ Zgodnie z Dziennikiem Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 20 stycznia 1928 r. Minister Spraw Wojskowych przeniósł: pułkownika S. G. (Sztabu Generalnego) BOERNERA Ignacego Augusta, dowódcę 5 Pułku Saperów do kadry oficerów saperów z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Ministerstwa Przemysłu i Handlu na stanowisko szefa samodzielnego wydziału wojskowego”. Jednocześnie został dyrektorem Fabryki Olejów Mineralnych „Polmin” i prezesem Syndykatu Naftowego. W tym czasie Boerner był już pułkownikiem ze starszeństwem od 01.01.1928 r. Awans na ten stopień otrzymał z czwartą lokatą w korpusie oficerów saperów.

W dniu 31.03.1929 r. przeniesiony został w stan spoczynku. W latach 1929 – XII 1930 i od 4 grudnia 1931 do 13 kwietnia 1932 r. był ministrem poczt i telegrafów. Zorganizował Oddziały Pocztowego Przysposobienia Wojskowego. Był założycielem i pierwszym przewodniczącym „Stowarzyszenia Bratnia Pomoc b. Uczestników Walk o Niepodległość”. Zmarł 12.04.1933 r. w Warszawie. Pochowany został na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w 1963 r. obok niego spoczęła poślubiona w 1905 r. żona Zofia z Wardyńskich (ur.1880). Był posłem na sejm III kadencji (1930 – 1935) z ramienia BBWR (wybrany z listy państwowej i z listy nr 1, okr. wyb. nr 23 (Iłża), z której wszedł do sejmu). Miał siedmioro rodzeństwa, m.in. brata Władysława (1865 – 1919), prawnika i działacza niepodległościowego, który był prezesem Domu Polskiego w Samarze, sędzią Sądu Okręgowego w Warszawie, świeckim członkiem Konsystorza Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce. Najstarsza siostra Maria Paulina Teresa wyszła za mąż za oficera carskiego Piotra Bułygina, kuzyna późniejszego ministra spraw wewnętrznych Rosji z 1905 r. i sekretarza stanu z 1913 r. Aleksandra Grigorjewicza Bułygina (ur. 1851, rozstrzelany przez Czeka w 1919). Bułyginowie mieszkali w Moskwie. Ich syn Paweł* był poetą, wyemigrował z Rosji do Paragwaju, gdzie zmarł w 1936 r. Rok wcześniej w Londynie wydano jego książkę o zabójstwie cara Mikołaja II pt. „The Murder of the Romanovs: The Authentic Account”. Jej prawnuczka Tatiana Maksimowa jest inżynierem nawigatorem. Innym siostrzeńcem Boernera był historyk Zygmunt Lorentz (1894 – 1943), nauczyciel, prezes Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego, zamordowany przez Niemców, patron ulicy w Łodzi . Od jego nazwiska pochodzi nadana w 1936 r. nazwa osiedla mieszkaniowego (osiedle Łączności) Boernerowo, którego budowę w 1932 r. sam zainicjował. Jest to część Bemowa w Warszawie. Miał syna Władysława urodzonego w 1908. Odznaczony był Krzyżem Orderu Virtuti Militari V kl. i Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Krzyżem Walcznych dwukrotnie i Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej oraz Złotym Krzyżem Zasługi. Patronuje Centrum Wsparcia Teleinformatycznego Sił Powietrznych.

Andrzej Szutowicz

Źródło

  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Ignacy_Boerner
  • http://pl.wikipedia.org/wiki/Milicja_Ludowa
  • http://bs.sejm.gov.pl/F?func=find-b&request=000000120&find_code=SYS&local_base=ARS10
  • http://www.muzeum.zdunskawola.pl/dr/taxonomy/term/17?page=3